# Gematria – praktyczne ćwiczenia

> Trzy działy kabały literalnej – gematria, notarikon i temura – w ćwiczeniach na słowach hebrajskich: wartości liter, JHWH równe 26, Adonai i Amen równe 91, „Szilo” równe „Masziach”, AGLA jako skrót modlitwy, atbasz Szeszach – Babel i wypełnienia Imienia.

Dział: Kabała
Adres kanoniczny: https://ordotheia.pl/eseje/gematria-praktyczne-cwiczenia

## Kabała literalna

Gematria jest pierwszym z trzech działów tego, co Złoty Brzask i jego nauczyciele nazywali kabałą literalną. Samuel Liddell MacGregor Mathers wykłada ją we wstępie do *Kabbalah Denudata* (1887): kabała literalna dzieli się na gematrię, notarikon i temurę. Gematria zestawia słowa o tej samej wartości liczbowej, bo każda litera hebrajska jest zarazem liczbą; notarikon czyta słowo jako skrót zdania albo składa słowo z pierwszych liter zdania; temura przestawia i zastępuje litery według ustalonych tablic. Wszystkie trzy służą temu samemu: odsłaniają w słowie Pisma i w imieniu boskim treść, której nie widać przy zwykłej lekturze.

W kręgu Złotego Brzasku gematria była narzędziem codziennej pracy. Aleister Crowley ogłosił w ósmym numerze *The Equinox* (1912) słownik liczb *Sepher Sephiroth*, w którym hebrajskie słowa i imiona ułożono według wartości od jedności wzwyż; podstawą były notatki Allana Bennetta. Kto zna wartości liter i ma przed sobą taki słownik, może przy każdym imieniu boskim, nazwie sefiry czy słowie z rytuału sprawdzić, z czym łączy je liczba.

## Wartości liter

Tablicę wartości przepisuje się ręcznie, aż zapadnie w pamięć. Dziewięć pierwszych liter oznacza jednostki: Alef 1, Bet 2, Gimel 3, Dalet 4, He 5, Waw 6, Zajin 7, Chet 8, Tet 9. Dziewięć kolejnych to dziesiątki: Jod 10, Kaf 20, Lamed 30, Mem 40, Nun 50, Samech 60, Ajin 70, Pe 80, Cadi 90. Cztery ostatnie to setki: Kof 100, Resz 200, Szin 300, Taw 400. Pięć liter ma formy końcowe – Kaf, Mem, Nun, Pe i Cadi; w rachunku zwykłym liczą się jak litery podstawowe, a w rachunku wielkim otrzymują wartości od 500 do 900.

![Tablica z nagłówkiem „Plate I. – Table of Hebrew and Chaldee Letters”: w dwudziestu dwóch wierszach numer, brzmienie, litera hebrajska z formami końcowymi Kaf, Mem, Nun, Pe i Cadi, wartość liczbowa od 1 do 400 wraz z wartościami form końcowych od 500 do 900, litera łacińska, nazwa litery i jej znaczenie](/ryciny/praktyka/mathers-tablica-liter-hebrajskich.jpg "Tablica liter hebrajskich i chaldejskich z ich wartościami liczbowymi – S. L. MacGregor Mathers, „The Kabbalah Unveiled”, Londyn: George Redway, 1887, plansza I. Domena publiczna, skan Wellcome Collection (archive.org).")

Oprócz wartości zwykłej, zwanej *mispar hechrachi*, tradycja zna wartość porządkową, w której litery mają kolejne numery od 1 do 22, i wartość małą, *mispar katan*, która odrzuca zera, tak że Jod i Kof liczą się jak Alef. Przy każdym wyniku zapisuje się, którym rachunkiem został otrzymany.

## Ćwiczenia krok po kroku

Na pracę potrzebny jest zeszyt, tablica wartości, słownik hebrajski i słownik liczb. Każdy wpis zaczyna się od słowa zapisanego literami hebrajskimi, wartości rozpisanych litera po literze i sumy; pod spodem zapisuje się słowa o tej samej wartości i ich źródło. Każdy etap powtarza się przez kilka dni.

1. Wybierz słowo, imię boskie albo nazwę sefiry, z którą pracujesz danego dnia, zapisz je literami hebrajskimi według słownika, pod każdą literą wpisz jej wartość i podaj sumę.
2. Policz tetragram JHWH – Jod, He, Waw, He – 10, 5, 6 i 5, razem 26; następnie *ahawa*, „miłość” – Alef, He, Bet, He – 13, i *echad*, „jeden” – Alef, Chet, Dalet – także 13. To przykład samego Mathersa; zapisz też, że miłość i jedność dają razem liczbę Imienia.
3. Policz Adonai – Alef, Dalet, Nun, Jod – 65, dodaj do niego 26 i sprawdź, że suma 91 jest wartością słowa *amen*: Alef, Mem, Nun. Imię pisane JHWH czyta się w modlitwie jako Adonai, a *amen* zamyka każdą modlitwę; 91 łączy więc Imię pisane, Imię wymawiane i pieczęć modlitwy.
4. Policz pierwsze przykłady Mathersa: literę Szin, 300, i słowa *Ruach Elohim*, „duch Elohim” – Resz, Waw, Chet, Alef, Lamed, He, Jod, Mem – także 300; potem *Metatron* – Mem, Tet, Tet, Resz, Waw, Nun – i *Szaddaj* – Szin, Dalet, Jod – oba po 314. Policz też nazwy sefir: Keter – Kaf, Taw, Resz – 620, Chochma – Chet, Kaf, Mem, He – 73, Bina – Bet, Jod, Nun, He – 67. Zapisz każdą wartość także w rachunku małym.
5. Sprawdź przykład Mathersa z Księgi Rodzaju 49,10: *jawo Szilo*, „przyjdzie Szilo” – Jod, Bet, Alef, Szin, Jod, Lamed, He – daje 358, tyle samo co *Masziach*, „Mesjasz” – Mem, Szin, Jod, Chet. Policz też *nachasz*, „wąż” – Nun, Chet, Szin – i zapisz, że i on daje 358.
6. Policz drugi przykład Mathersa z Księgi Rodzaju 18,2: „a oto trzej mężowie”, *we-hine szlosza*, daje 701, tyle samo co „to są Michał, Gabriel i Rafał”, *elu Michael Gawriel we-Rafael*.
7. Przejdź do notarikonu: rozpisz AGLA jako pierwsze litery słów *Ata gibor le-olam Adonai*, „Ty jesteś potężny na wieki, Panie”, a *amen* jako skrót słów *El melech neeman*, „Bóg, Król wierny”.
8. Wykonaj temurę w odmianie atbasz: pierwszą literę alfabetu zamień na ostatnią, drugą na przedostatnią i tak dalej. Zastosuj ją do słowa *Szeszach* z Księgi Jeremiasza 25,26 i 51,41 i sprawdź, że Szin przechodzi w Bet, a Kaf w Lamed, i że wychodzi *Babel*.
9. Rozpisz tetragram w czterech wypełnieniach, pisząc każdą literę jej pełną nazwą, i policz sumy: 72, 63, 45 i 52.
10. Przy słowie, z którym pracujesz, znajdź w słowniku liczb słowa o tej samej wartości i zapisz w dzienniku te, których związek ze słowem wyjściowym potwierdza Pismo, imię boskie albo przyporządkowanie Drzewa.

## Co pokazują przykłady

Mathers zaczyna wykład gematrii od pojedynczych słów – Szin i Ruach Elohim, *echad* i *ahawa*, Metatron i Szaddaj, bo anioł, o którym Bóg mówi: „imię moje jest w nim”, ma liczbę Imienia – a potem przechodzi do gematrii zdań, od Szilo i Mesjasza: słowa Jakuba „nie odejmie się berło od Judy, aż przyjdzie Szilo” mają tę samą liczbę co Mesjasz, i dlatego czytano je jako zapowiedź Mesjasza. Drugi przykład dotyczy trzech mężów, którzy przyszli do Abrahama pod dąb Mamre; liczba zdania wskazuje, że byli to trzej archaniołowie. Wąż o wartości Mesjasza należy do najczęściej przywoływanych równości kabały hermetycznej: wąż, który sprowadził upadek, i Mesjasz, który go odwraca, mają jedną liczbę, tak jak na diagramach Złotego Brzasku wąż mądrości wije się po ścieżkach Drzewa od dołu ku górze.

Wypełnienia Imienia, *miluim*, mają w kabale własne nazwy. Wypełnienie przez Jod daje 72 i nosi nazwę *Aw*, przez Alef 45 i nazwę *Ma*, przez He 52 i nazwę *Ban*, a wypełnienie mieszane, przez Jod z Alefem w Waw, daje 63 i nazwę *Sag*. Te cztery liczby wiązała kabała luriańska z czterema poziomami objawienia Imienia; w tradycji hermetycznej łączy się je z czterema światami i czterema literami tetragramu. Ćwiczenie pokazuje przy tym, ile zależy od pisowni: Waw można wypełnić jako Waw-Jod-Waw albo Waw-Alef-Waw, a wynik zmienia się z nią.

Notarikon ma u Mathersa dwie formy. W pierwszej każda litera słowa staje się początkiem słowa w zdaniu; tak pierwsze słowo Biblii, *Bereszit*, rozkłada się na zdanie: „na początku Elohim ujrzał, że Izrael przyjmie Prawo”. Druga jest odwrotnością pierwszej: z pierwszych lub ostatnich liter słów zdania składa się nowe słowo. Tak z *Chochma nistara*, „mądrość tajemna”, czyli nazwy samej kabały, powstaje *chen*, „łaska”, a ze zdania *Ata gibor le-olam Adonai* – AGLA, formuła wypisywana w pentaklach i kręgach magicznych, którą Mathers nazywa nie słowem, lecz notarikonem zdania. Temura obejmuje oprócz atbaszu także inne tablice zamiany: Mathers wylicza dwadzieścia dwie metody, w których alfabet zgina się na pół i litery tworzą pary, na przykład *albat*, oraz pisanie słowa wspak, *taszrak*. Do temury zalicza też kabałę dziewięciu komnat, zwaną od pierwszych grup *Ajak Bechar*, której Złoty Brzask używał do zamiany imion na liczby i znaki w sigilach. Przykład atbaszu, Szeszach jako Babel, podaje Mathers właśnie przy tej okazji.

## Reguły rachunku

Liczy się zawsze słowo hebrajskie, a nie jego przepis łacińskimi literami. Transliteracja gubi różnicę między Kaf a Kof, Tet a Taw, He a Chet, a samogłoski, których w hebrajskiej pisowni zwykle nie ma, wprowadzają litery nieistniejące w oryginale. Słowo, które ma dwie poprawne pisownie, z literą Waw lub bez niej, zapisuje się w obu postaciach i liczy osobno.

Rachunek wielki, z formami końcowymi od 500 do 900, stosuje się do całego słowa albo wcale. Taka sama zasada dotyczy rachunku małego i porządkowego: jedno słowo liczy się jednym rachunkiem, a dwa słowa zestawia się tylko wtedy, gdy oba policzono tak samo.

Każdą wartość z cudzej tabeli liczy się samemu choć raz. *Sepher Sephiroth* i inne słowniki liczb zawierają błędy druku i rachunku, które przechodzą z wydania do wydania. Wynik zapisany w dzienniku z rozpisaniem litera po literze daje się sprawdzić po latach; sama suma nie daje się sprawdzić wcale.

## Gematria w codziennej pracy

Najprościej związać gematrię z pracą, którą wykonuje się danego dnia. Imię boskie, które wibruje się w rytuale, nazwa sefiry, nad którą się medytuje, litera ścieżki – każde z nich staje się materiałem wpisu: litery, wartości, suma, słowa równe i ich źródło. Kwadrans dziennie wystarczy, by po kilku miesiącach wartości liter przychodziły bez zaglądania do tablicy.

Dobrym ćwiczeniem jest też rachunek odwrotny. Zamiast szukać słów o danej sumie, bierze się liczbę związaną z sefirą lub ścieżką – 10 dla Malkut, 32 dla wszystkich ścieżek mądrości, 26 dla Imienia, 65 dla Adonai – i odszukuje w słowniku słowa, które ją dają. Liczba 32 jest zarazem wartością słowa *lew*, „serce”: Lamed i Bet, ostatnia i pierwsza litera Tory, tworzą serce, a Drzewo ma trzydzieści dwie drogi. Na takich równościach, sprawdzonych literą Pisma i porządkiem Drzewa, buduje się całą wiedzę kabały literalnej.