# Collectanea Hermetica, zeszyty VI–X

*Przekład z angielskiego*

> Zeszyty VI–X serii W. Wynna Westcotta: Wyrocznie chaldejskie, Eufrates Thomasa Vaughana, Magia egipska Florence Farr oraz prace Westcotta o liczbach i przekład Sefer Jecira.

Autor: William Wynn Westcott (red.)
Tytuł oryginału: Collectanea Hermetica, vols. VI–X
Wydanie źródłowe: 1895–1896 (zeszyty VI–VIII); prace w zeszytach IX–X ogłoszone pierwotnie osobno w 1890 i 1887
Przekład z języka angielskiego
Dział: Hermetyzm
Wydanie polskie: Ordo Theia Philosophia
Adres kanoniczny: https://ordotheia.pl/ksiegi/westcott-collectanea-hermetica-vi-x
Czytnik: https://ordotheia.pl/czytaj/westcott-collectanea-hermetica-vi-x

Bez subskrypcji czytnik pokazuje pierwsze 6% stron; pełna lektura wymaga subskrypcji (https://ordotheia.pl/cennik).

## Czego się dowiesz

- Skąd pochodzą Wyrocznie chaldejskie i dlaczego cenili je neoplatończycy
- Jak Thomas Vaughan łączył alchemię z mistyką natury w Eufratesie
- Jak Florence Farr przedstawiała magię egipską z perspektywy Złotego Brzasku
- Jakie znaczenia przypisywano liczbom w różnych tradycjach według Westcotta
- Jak Sefer Jecira opisuje stworzenie przez sefiry i litery
- Które atrybucje i datowania z wiktoriańskich wstępów są dziś nieaktualne

## Druga połowa serii

Ten tom obejmuje zeszyty od szóstego do dziesiątego *Collectanea Hermetica*, serii, którą William Wynn Westcott prowadził dla czytelników skupionych wokół Societas Rosicruciana in Anglia i Hermetycznego Zakonu Złotego Brzasku. O ile pierwsze zeszyty krążyły wokół alchemii i hermetyzmu, ta część jest wyraźnie bardziej różnorodna: obok późnoantycznego zbioru wyroczni znajduje się tu traktat XVII-wiecznego angielskiego hermetyka, nowoczesny szkic o magii egipskiej napisany przez członkinię Złotego Brzasku oraz dwie prace samego Westcotta – o liczbach i o *Sefer Jecira*. Zeszyty VI–VIII ukazały się w latach 1895–1896. Prace z zeszytów IX i X Westcott ogłosił najpierw osobno (*Sefer Jecira* w 1887, *Liczby* w 1890) i dopiero później włączył je do serii.

Ta niejednorodność jest pouczająca. Pokazuje, że dla wydawcy „hermetyczne” było wszystko, co mieściło się w szerokim nurcie tradycji tajemnej: teurgia platońska, filozofia przyrody, Egipt widziany oczami wiktoriańskiego okultyzmu i kabała.

## Wyrocznie, wody Wschodu i Egipt

Zeszyt szósty to *Wyrocznie chaldejskie*, zbiór heksametrycznych fragmentów, które późni platończycy – Porfiriusz, Jamblich, Proklos, a w Bizancjum Psellos – czcili jako objawienie godne stanąć obok Platona. Wydanie, podpisane dewizą „Sapere Aude” i poprzedzone wstępem L. O., opiera się na wcześniejszych zestawieniach Franciszka Patrycjusza, Thomasa Taylora i Isaaca Cory’ego. Przedmowa przytacza tradycyjne przypisanie Zoroastrowi, choć sama przyznaje, że zbiór jest rozproszony i miejscami zniekształcony przez przekład. Dzisiejszy czytelnik powinien wiedzieć, że nowoczesna filologia łączy wyrocznie z II wiekiem po Chr. i z postaciami Juliana Chaldejczyka i Juliana Teurga, a nie z perskim prorokiem.

Zeszyt siódmy, *Eufrates, czyli Wody Wschodu*, to traktat Thomasa Vaughana, piszącego jako Eugenius Philalethes, wydany w 1655 roku. Vaughan, brat bliźniak poety Henry’ego Vaughana, łączył alchemię z mistyką natury i neoplatonizmem; jego „wody Wschodu” są zarazem substancją filozofii przyrody i obrazem życia rozlanego w świecie. Zeszyt ósmy, *Magia egipska*, napisała Florence Farr pod dewizą S.S.D.D. – aktorka i jedna z czołowych postaci Złotego Brzasku. To praca innego rodzaju: próba ukazania egipskiej religii i magii jako systemu inicjacyjnego, oparta na ówczesnej egiptologii i dziś w wielu punktach przestarzała.

Sam materiał wyroczni jest trudny, ale wart wysiłku. Fragmenty mówią o Ojcu, który pozostaje w milczeniu ponad wszystkim, o ojcowskim Intelekcie, z którego wypływają formy, o ogniu jako najbardziej subtelnej postaci boskości i o duszy, która zstąpiła w ciało i musi odnaleźć drogę powrotu. Pojawia się w nich także praktyka nazywana teurgią, czyli rytualna współpraca z bogami, którą Jamblich bronił przed czysto filozoficznym ujęciem drogi duszy. Dla wiktoriańskich wydawców to właśnie ten wątek – połączenie metafizyki z obrzędem – czynił *Wyrocznie* tekstem bliskim własnym dążeniom. Warto jednak pamiętać, że wiele objaśnień w przedmowie pochodzi od komentatorów późnych, bizantyjskich, i nie musi oddawać sensu pierwotnego.

## Liczby i Księga Stworzenia

Zeszyt dziewiąty, *Liczby, ich tajemna moc i mistyczne cnoty*, jest kompendium symboliki liczb w tradycji pitagorejskiej, kabalistycznej, chrześcijańskiej i wschodniej. Ma charakter przeglądu: Westcott zestawia znaczenia przypisywane kolejnym liczbom przez różnych autorów, raczej je katalogując niż rozstrzygając, które są dawne, a które późne. Zeszyt dziesiąty to przekład *Sefer Jecira*, krótkiego hebrajskiego traktatu o stworzeniu świata przez dziesięć sefir i dwadzieścia dwie litery, czyli trzydzieści dwie drogi mądrości. Wersja Westcotta przez długi czas była jednym z najczęściej używanych angielskich przekładów tej księgi w środowiskach okultystycznych i ważnym punktem odniesienia dla systemu, w którym Złoty Brzask łączył litery hebrajskie ze ścieżkami Drzewa Życia.

Warto przy tym pamiętać, że *Sefer Jecira* istnieje w kilku redakcjach, a jej datowanie pozostaje przedmiotem sporów; przypisanie księgi patriarsze Abrahamowi należy do tradycji, nie do historii.

## Jak korzystać z tego tomu

Najlepiej czytać go jako źródło do dziejów nowożytnego okultyzmu, a nie jako zbiór autorytatywnych przekładów. *Wyrocznie* warto porównać z nowoczesnym wydaniem krytycznym, ponieważ układ i numeracja fragmentów w wersji wiktoriańskiej odbiegają od dzisiejszych, a część zebranych tam zdań nie należy do pierwotnego zbioru. *Eufrates* wymaga cierpliwości wobec barokowej frazy, ale wynagradza ją jednym z bardziej poetyckich tekstów angielskiego hermetyzmu; trzeba przy tym pamiętać, że Vaughan pisze o rzeczywistej filozofii przyrody, a nie wyłącznie o stanach duszy. *Magię egipską* należy traktować jako świadectwo tego, jak w Złotym Brzasku wyobrażano sobie Egipt. *Liczby* i *Sefer Jecira* są narzędziami podręcznymi – szczególnie przydatnymi dla kogoś, kto chce zrozumieć symbolikę używaną w rytuałach i pismach zakonu.

Tom jest wymagający, ale każdy zeszyt można czytać osobno. Dla czytelnika, który zna pierwsze pięć zeszytów, stanowi naturalne dopełnienie serii: akcent przesuwa się tu z alchemii na teurgię, kabałę i magię, a więc na te dziedziny, które w praktyce Złotego Brzasku miały znaczenie największe.