Inicjacja dawna i współczesna

Dwa cykle, jedna księga

Inicjacja dawna i współczesna ukazała się w 1931 roku, dwanaście lat po śmierci Maxa Heindla, nakładem Rosicrucian Fellowship w Oceanside w Kalifornii, wspólnie z londyńską oficyną L. N. Fowler & Co. Książka zbiera dwa cykle artykułów, które Heindel ogłosił za życia w piśmie Rays from the Rose Cross: „Symbols of Ancient and Modern Initiation” (1916) i „Christian Mystic Initiation” (1916–1917). Pierwszy stał się częścią I, Przybytek na pustyni, drugi – częścią II, Chrześcijańska inicjacja mistyczna. Przedmowa wydawcy przedstawia autora jako „upoważnionego posłańca Starszych Braci Różanego Krzyża” i zapowiada, że etapy życia Chrystusa tworzą „ogólny plan inicjacji dla ludzkości”.

Przybytek jako droga duszy

Część I czyta Przybytek Mojżeszowy jako „starożytną atlantycką świątynię misteriów”. Heindel utożsamia wyjście z Egiptu i ocalenie Noego z jednym wydarzeniem – wyjściem ludzkości z ginącej Atlantydy – a Przybytek uważa za dany przez Jehovę wzór ścieżki postępu, ukryty pod zasłoną symboliki. Zbudowany na osi wschód–zachód, prowadzi dążącego od bramy wschodniej przez Ołtarz Całopalenia, Miedzianą Kadź i Miejsce Święte do Arki w Świętym Świętych. Zasada całego wykładu brzmi: „rzeczy te są WEWNĄTRZ, a nie na zewnątrz”, więc „musimy zbudować Przybytek we własnym sercu i świadomości”.

Każdy sprzęt ma swój odpowiednik w praktyce. Ołtarz Miedziany, ze słowem-kluczem „usprawiedliwienie”, odpowiada wieczornemu ćwiczeniu retrospekcji: po rozluźnieniu ciała przegląda się sceny dnia w odwrotnej kolejności, bo zapis każdej sceny utrwala się na atomie-nasieniu w lewej komorze serca, a po śmierci zostaje odegrany wstecz w Czyśćcu. Szczera skrucha ma ten zapis ścierać, jak sól, którą nacierano ofiary, paliła ranę. Kadź, wsparta według Pamięci Natury nie na wołach, lecz na wyobrażeniach dwunastu znaków zodiaku, oznacza „poświęcenie”. W Izbie Wschodniej siedmioramienny Świecznik wyobraża Okresy Saturna, Słońca i Księżyca oraz obecny Okres Ziemi, dwanaście chlebów pokładnych – sposobności dwunastu domów horoskopu, z których trzeba zebrać „żywy chleb, który karmi duszę”, a kadzidło na Złotym Ołtarzu – „woń służby”. Z tego materiału powstaje złote ciało duszy, „szata godowa”, najlepiej wcielana w noc pełni.

Arka zawiera naczynie z manną, kwitnącą laskę Aarona i tablice prawa. Laska jest godłem siły stwórczej odwróconej od płodzenia ku odrodzeniu, tym samym co różdżka maga i święta włócznia Parsifala, której – jak mówi Parsifal – „nie wolno nigdy użyć, by ranić, a jedynie, by leczyć”. Rozdział o Shekinah uczy, że „prawdziwy ogień jest ciemny”, i porównuje Przybytek ze świątyniami Salomona i Heroda. Rozkład sprzętów rysuje „cień Krzyża”, którego szczytem jest Golgota, „ów punkt w naszych głowach”, przez który duch opuszcza ciało. Ostatni rozdział łączy inicjację z Księżycem: jak zbawiciele rodzą się w przesilenie zimowe, tak Niewidzialny Pomocnik najłatwiej rodzi się w noc nowiu.

Dziewięć stopni drogi mistyka

Część II odczytuje Ewangelie jako „formuły inicjacji”, tak jak egipska Księga Umarłych nazywała kandydata „Horusem takim a takim”. Heindel odróżnia metodę różokrzyżową, która prowadzi „do współczucia przez wiedzę”, od drogi mistyka chrześcijańskiego, w którym miłość „w końcu rodzi wiedzę”. Wylicza dziewięć stopni, zaczynając od Chrztu, a Zwiastowanie i Niepokalane Poczęcie traktuje jako ich przesłankę: mistyk jest „kwiatem wielu przygotowawczych bytów”, a rodzice zostają dla takiej duszy starannie wybrani. Sześć palców papieża i Józefa na obrazach Rafaela ma oznaczać „szósty zmysł”, budzony przez inicjację.

Kolejne rozdziały prowadzą przez Chrzest, objaśniany opowieścią o królu, który przeżył całe życie w kilka sekund z twarzą zanurzoną w misie wody, przez Kuszenie, w którym zdobyta moc duchowa wystawia kandydata na próbę i staje się on przyszłym „Parsifalem” albo „Klingsorem”, sługą Graala albo Czarnego Bractwa, przez Przemienienie, nazwane procesem alchemicznym, Ostatnią Wieczerzę z obmyciem nóg jako spłatą długu wobec niższych królestw natury i Getsemani, gdzie smutek rozkwita we współczucie. Ostatni rozdział mówi o rozluźnieniu więzi ciała gęstego i witalnego w dłoniach, stopach i głowie, przytacza stygmaty Franciszka z Asyżu na Alwerni w 1224 roku i spór o stygmaty Katarzyny ze Sieny, a napis INRI czyta jako hebrajskie nazwy czterech żywiołów: Iam, Nour, Ruach i Iabeshah. Księga kończy się wzlotem „pojazdu gwiezdnego” przez czaszkę-Golgotę i okrzykiem „Consummatum est”.

Miejsce w tradycji

Księga jest najzwięźlejszym wykładem tego, jak Heindel łączy symbolikę wolnomularską, biblijną i astrologiczną z praktyką Rosicrucian Fellowship. Mistycznego wolnomularza wywodzi od egipskiego „Phree Messen”, „Dzieci Światła”, a Starszym Braciom przypisuje nocne nabożeństwa, w których przemieniają złe myśli świata w dobro. Parsifal, Kundry, Klingsor i Amfortas występują tu wyłącznie jako ilustracje, nie jako oś wykładu; pełną interpretację dramatu Wagnera Heindel dał osobno w Mysteries of the Great Operas.