Magia ceremonialna · 1902
Ukochany Hathor i Świątynia Złotego Jastrzębia
Przekład z angielskiego
Florence Farr i Olivia Shakespear
Dwa egipskie dramaty misteryjne Florence Farr i Olivii Shakespear z kręgu Złotego Brzasku: próba wodza Aahmesa w świątyni Hathor i walka o talizman Złotego Jastrzębia, z uwagami wstępnymi autorek.
Bez subskrypcji czytnik pokazuje pierwsze 6% stron. Całość przeczytasz w subskrypcji.
- Autor
- Florence Farr i Olivia Shakespear
- Tytuł oryginału
- The Beloved of Hathor and The Shrine of the Golden Hawk
- Wydanie źródłowe
- 1902
- Przekład
- z języka angielskiego
- Dział
- Magia ceremonialna
- Wydanie polskie
- Ordo Theia Philosophia
Quid disces
Czego się dowiesz
- 1Kim były Florence Farr i Olivia Shakespear w kręgu Złotego Brzasku
- 2Jak próba Aahmesa przedstawia inicjację jako wierność woli
- 3Czym jest Ka, sobowtór Nectoris, w rozumieniu autorek
- 4Skąd pochodzi ekstatyczna mowa o „zjedzeniu” mocy bogów
- 5Dlaczego sztuki miały być grane „dekoracyjnie”, jak ożywione freski
- 6Gdzie egipski koloryt rozmija się z dzisiejszą egiptologią
Commentarius · ok. 3 min lektury
Komentarz do wydania
Dwa dramaty z kręgu Złotego Brzasku
Ukochany Hathor i Świątynia Złotego Jastrzębia to dwie krótkie sztuki wydane razem w Londynie w 1902 roku. Napisały je dwie kobiety, których nazwiska łączą się z najciekawszym rozdziałem dziejów Hermetycznego Zakonu Złotego Brzasku. Florence Farr była aktorką, interpretatorką Ibsena i Shawa, a zarazem jedną z najaktywniejszych członkiń zakonu: kierowała w Londynie pracą jego świątyni, prowadziła grupę zajmującą się wspólną pracą wizyjną i ogłosiła w serii Westcotta książeczkę o magii egipskiej. Olivia Shakespear, powieściopisarka, była bliską przyjaciółką Williama Butlera Yeatsa i kuzynką poety Lionela Johnsona. Wspólnie stworzyły teatr, który miał przenieść do sali londyńskiej coś z liturgii, jaką Złoty Brzask odprawiał w zamkniętych świątyniach.
Polskie wydanie zawiera obie sztuki w całości, wraz z uwagami wstępnymi autorek, wykazem osób i końcową uwagą do drugiego dramatu. Tło obu utworów stanowi wiktoriańska fascynacja Egiptem, podsycana zbiorami Muzeum Brytyjskiego i nowymi przekładami tekstów religijnych, a w samym Złotym Brzasku – egipskimi imionami bóstw, które przywoływano w obrzędach stopni. Nie jest to więc rytuał zakonny, lecz literatura sceniczna pisana przez wtajemniczonych, a jej wartość polega na tym, że pokazuje, jak ten krąg wyobrażał sobie egipskie misterium.
Próba Aahmesa
Akcja pierwszej sztuki toczy się w świątyni Hathor w czasach wypędzenia Hyksosów. Arcykapłanka Ranoutet od lat czuwa nad wodzem Aahmesem, „ukochanym Hathor”, który ma nie tylko pokonać najeźdźców, lecz także przywrócić duchowe królestwo Egiptu. Warunek jest jeden: w godzinie ziemskiego triumfu Aahmes musi sam, bez niczyjej pomocy, oprzeć się pokusie. Pokusą jest Nouferou, siedemnastoletnia dziewczyna o „dzikich instynktach” matki, która nocą usypia wodza zaklęciem i przekonuje go, że to ona jest świtem i Egiptem. Gdy za sceną narasta pieśń wojenna, Aahmes budzi się i odtrąca ją, ale za późno: Ranoutet ogłasza, że jego postanowienie zawiodło, i odsyła go do bitwy, by przynajmniej tam nie zawiódł.
Konstrukcja jest prosta, niemal moralitetowa, i warto czytać ją jako dramat inicjacyjny. Zwycięstwo zewnętrzne i wejście do „wielkich misteriów” zostają rozdzielone; pierwsze można zdobyć mieczem, drugie wymaga wierności woli w samotnej próbie. Pieśń wojenną autorki w przypisie wskazują jako w znacznej mierze zaczerpniętą z wiersza Johnsona „The Coming of War”, co dobrze pokazuje, jak ściśle sztuka była związana z literackim środowiskiem jej twórczyń.
Złoty Jastrząb i sobowtór
Druga sztuka przenosi akcję do jaskini na górze Bakhua w pobliżu Synaju. Mag Ognia i Metali, Gebuel, sporządza talizman poświęcony Heru w postaci Złotego Jastrzębia, by obalić potęgę króla Zozera, budowniczego piramidy schodkowej w Sakkarze. Król wysyła przeciw niemu córkę Nectoris, biegłą w misteriach Izydy, której towarzyszy jej Ka, sobowtór, czyli „drugie ja”. Uwagi autorek objaśniają Ka jako ciało subtelne podtrzymujące ciało materialne. Kapłani Powodzi i Burz oraz Żniw i Głodów reprezentują siły przyrody, które mag trzyma w swojej władzy.
Punkt kulminacyjny stanowi ekstatyczna mowa Nectoris, która wchodzi do przybytku, wynosi talizman i oznajmia, że stała się jednym z Heru, ponieważ „zjadła” moc i mądrość bogów. Autorki zaznaczają w końcowej uwadze, że ta mowa jest myśl po myśli wzięta z najdawniejszych znanych tekstów egipskich, a czytelnik obeznany z egiptologią rozpozna w niej parafrazę tak zwanego hymnu kanibalistycznego z Tekstów Piramid. Z tej uwagi wyprowadzają też tezę, że mędrcy starożytności rozumieli bogów jako stany, a nie osoby. Gebuel uznaje swoją klęskę, oddaje przybytek i idzie za Nectoris do Egiptu, by tam nauczać mądrości Heru.
Jak czytać te sztuki dziś
Obie sztuki są ważnym świadectwem dla historii magii ceremonialnej, mniej dla historii Egiptu. Chronologia jest typowa dla epoki: Zozer został tu przesunięty do czwartego tysiąclecia przed Chrystusem, a dzisiejsza egiptologia datuje jego panowanie mniej więcej na pierwszą połowę trzeciego. Imiona i realia mieszają rzetelne lektury tekstów egipskich z wyobraźnią, a egipski koloryt służy przede wszystkim jako kostium dla idei hermetycznych: woli wtajemniczonego, ciała subtelnego, talizmanu jako naczynia boskiej siły i misterium, w którym człowiek staje się tym, co czci.
Autorki chciały, by sztuki grano „dekoracyjnie”, na prostym białym tle lub wśród bladych zasłon, tak by przesuwające się postaci przypominały fryzy i iluminowane papirusy. To wskazówka i dla czytelnika: tekst jest oszczędny, dialogi hieratyczne, a znaczenie niosą obrazy, gesty i powtarzane formuły. Wydanie zachowuje pisownię imion przyjętą przez autorki i obrzędowe okrzyki w brzmieniu źródła. Książkę przeczyta z pożytkiem każdy, kogo interesuje Złoty Brzask jako ruch artystyczny, a nie tylko system stopni, oraz ten, kto chce zobaczyć, jak w kręgu wiktoriańskich okultystów rozumiano inicjację: jako próbę charakteru, której nie da się zastąpić żadnym rytuałem.
Tolle, lege
Ukochany Hathor i Świątynia Złotego Jastrzębia
Florence Farr i Olivia Shakespear
Bez subskrypcji czytnik pokazuje pierwsze 6% stron. Całość przeczytasz w subskrypcji.