Znaki Wkraczającego i Ciszy

Dwa gesty, które otwierają i zamykają

Znak Wkraczającego i znak Ciszy to para gestów stopnia Neofity w Hermetycznym Zakonie Złotego Brzasku. Pierwszy, nazywany też znakiem pozdrowienia, znakiem rzutu albo, w nazwie tajnej, znakiem ataku, polega na wykroku i wyrzuceniu obu rąk przed siebie; drugi, znak Harpokratesa (wym. har-po-kra-tes), na cofnięciu stopy i przyłożeniu palca do ust. Kandydat otrzymuje je w ceremonii 0=0 razem z krokiem, uściskiem dłoni i słowami stopnia, a od tej chwili towarzyszą mu one w niemal każdej późniejszej pracy rytualnej. Rytuał stopnia wraz z opisem znaków ogłosił Israel Regardie w zbiorze The Golden Dawn (1937–1940), a ich użycie magiczne wykłada tam dokument Z.1, nazwany od imienia stopnia „Wkraczający na Próg”.

W samym rytuale przyjęcia Hiereus objaśnia znaczenie gestów prosto. Krok to wysunięcie lewej stopy na krótką odległość, jakby się wchodziło w portal. Pochylenie się z wyciągniętymi rękami odnosi się do stanu kandydata, który w ciemności po omacku szuka światła. Palec na ustach to postawa wielu starożytnych posągów Harpokratesa i odnosi się do milczenia, które kandydat przysiągł zachować o wszystkim, co dotyczy zakonu. Hiereus dodaje regułę: na pierwszy znak zawsze odpowiada się drugim.

Na tej warstwie znaczeń zakon zbudował całą technikę. Dokument Z.1 nazywa znak Wkraczającego symbolem ogromnej siły ataku i rzutu woli, którego należy używać wszędzie, gdzie potrzebna jest siła natarcia, zwłaszcza przy ładowaniu talizmanów. Znak Ciszy cofa siłę wysłaną znakiem Wkraczającego i jest zarazem znakiem obrony: jego tajne imiona to znak Boga Milczenia albo znak Obrony i Ochrony. Ćwiczy się więc nie samą pozę, lecz rytm dwóch faz: wydania i powrotu.

Ciało, miejsce i kierunek

Potrzebna jest wolna przestrzeń na dwa kroki przed sobą. Ćwiczy się twarzą na wschód, w szacie albo w luźnym ubraniu, które nie krępuje wykroku, na równej podłodze. Przydaje się lustro z boku, bo w nim widać, czy ręce idą poziomo, a tułów nie traci równowagi.

Postawa wyjściowa to wyprostowane ciało, pięty razem, ramiona luźno wzdłuż boków, wzrok przed siebie. Z.1 każe adeptowi przy znaku Wkraczającego wyobrazić sobie siebie jako postać kolosalną, przybraną w formę boga albo bogini właściwych pracy, z głową sięgającą chmur i stopami na ziemi. Gdy znak ma towarzyszyć wibracji imienia, wdech zbiera imię, a wydech wypuszcza je w chwili wyrzutu rąk.

Wykonanie krok po kroku

Poniższy przebieg odpowiada opisowi z dokumentu Z.1; różnice w innych tekstach omówione są niżej.

1. Stań prosto, z piętami razem i ramionami wzdłuż ciała, weź kilka spokojnych oddechów i skieruj uwagę na punkt, ku któremu ma pójść gest; wznieś umysł ku kontemplacji Keter.
2. Unieś obie ręce nad głowę, jakbyś dotykał Keter.
3. Zrób krok lewą stopą do przodu na mniej więcej sześć cali, jak uderzenie stopą, jakby ziemia zadrżała pod tobą; kończąc krok, przenieś dłonie nad głową do przodu.
4. Wyrzuć ręce poziomo z wysokości oczu, z wyprostowanymi palcami i dłońmi w dół, ku przedmiotowi, na który chcesz działać, i pochyl głowę, tak by oczy patrzyły dokładnie między kciukami; promienie z oczu, palców i kciuków mają zbiegać się na celu. Jeśli w tym miejscu wibrujesz imię, wybrzmiewa ono właśnie w chwili wyrzutu, na jednym wydechu.
5. Cofnij gwałtownie lewą stopę do prawej, aż pięty się zetkną, i uderz nią raz o ziemię, stawiając ją obok prawej.
6. Przyłóż lewą dłoń do ust i dotknij lewym palcem wskazującym środka dolnej wargi, zegnij pozostałe palce i kciuk, opuść prawą rękę wzdłuż boku.
7. Wyobraź sobie, że otacza cię i zamyka wodnista mgła – to odpływ prądu – i wytrzymaj w znaku Ciszy kilka oddechów, aż poczujesz, że ruch został zakończony; potem opuść rękę i wróć do postawy wyjściowej.
8. Powtórz całą parę pięć do dziesięciu razy w jednym ćwiczeniu, za każdym razem kończąc znakiem Ciszy, a na koniec postój chwilę bez ruchu.

Z.1 przestrzega, że promienie wysłane znakiem Wkraczającego trzeba po skończeniu wycofać, bo inaczej zostaną jak ujścia siły astralnej i wyczerpią wykonującego; najlepiej chroni przed tym natychmiastowy znak Ciszy. Ten sam dokument pozwala dać znak Ciszy każdym palcem każdej ręki, ale najbardziej ochronny jest lewy palec wskazujący, woda Chesed, bo palce prawej ręki oznaczają działanie gwałtowniejsze, a lewej – bardziej wodne. Crowley w Liber O vel Manus et Sagittae wysuwa lewą stopę na mniej więcej dwanaście cali, dłonie wyrzuca sprzed oczu, a znak Harpokratesa wykonuje prawym palcem wskazującym. Dokument zakonu o jasnowidzeniu każe po powrocie z wizji wstać i dać znak Ciszy lewym palcem wskazującym, tupiąc prawą stopą. Wybiera się jedną wersję i trzyma jej konsekwentnie: rzut ku przodowi, a po nim wyraźne zamknięcie.

Horus i Harpokrates – co znaczy ta para

Dwa gesty noszą imiona dwóch postaci egipskiego Horusa. Liber O nazywa postawę rzutu typową postawą boga Horusa. Druga to Harpokrates, Horus Dziecię, przedstawiany z palcem przy ustach. Dokument Z.1 nazywa znak Ciszy potwierdzeniem stanowiska Harpokratesa, w którym w czasie ceremonii przyjęcia formułuje się wyższą duszę kandydata, symbolem środka i „głosu milczenia”, który w ukryciu odpowiada na myśl serca.

Para ta odpowiada w symbolice zakonu dwóm biegunom działania. Wkraczający wyraża ruch od środka ku obwodowi, wolę, która wychodzi z człowieka i oddziałuje na świat. Cisza wyraża ruch powrotny i skupienie światła astralnego wokół osoby. Z.1 pisze, że jako obrona i ochrona znak Ciszy jest równie silny jak odpędzający pentagram, choć innej natury, i że tak jak znak Wkraczającego przedstawia atak, tak znak Ciszy przedstawia obronę przed nim, jak tarcza przed mieczem. Aby go wzmocnić, przybiera się formę boga: stojącego na lotosie albo wznoszącego się z niego dla siły duchowej, siedzącego na lotosie dla kontemplacji i medytacji, a stojącego na smoku albo wężu dla siły bardziej materialnej.

Pierwszy wykład wiedzy podaje też użycie obu znaków w rytuale pentagramu: natrętną, niepokojącą myśl obleka się w obraz i wyrzuca z aury znakiem pozdrowienia Neofity, a gdy znajdzie się około trzech stóp od ciała, znakiem Ciszy zapobiega się jej powrotowi. Crowley przeniósł obie postawy do instrukcji wibrowania imion Bożych w Liber O vel Manus et Sagittae, gdzie wykrok z wyrzutem rąk towarzyszy wydobyciu imienia, a postawa Harpokratesa kończy całą operację. W pracy z formami bogów, przy ładowaniu talizmanów i w jasnowidzeniu znaki pojawiają się w tym samym układzie: najpierw rzut, potem zamknięcie.

Ten porządek ma też wymiar wychowawczy. Dwa pierwsze gesty, jakie otrzymuje neofita, nie są wyrazem władzy, ale lekcją odpowiedzialności: kto otwiera, musi też zamknąć.

W świątyni zakonu znaki nie były wyłącznie narzędziem operacji magicznych. Członkowie, którzy przechodzą obok tronu wschodu, dają znak Wkraczającego, a Hiereus, sprawdzając przy otwarciu, czy wszyscy obecni należą do stopnia, wzywa ich do dania znaków. Ta podwójna funkcja – znak jako gest rozpoznania i znak jako technika – dobrze pokazuje, jak Złoty Brzask rozumiał rytuał: forma zewnętrzna ma zawsze odpowiadać wewnętrznemu stanowi, a stan wewnętrzny ma się wyrażać w sposób widoczny i powtarzalny.

Typowe potknięcia

Najczęstszym błędem jest pominięcie znaku Ciszy albo wykonanie go niedbale, jakby był tylko dopiskiem. Wtedy cała dwufazowość ćwiczenia znika i zostaje sam gwałtowny ruch, a promienie, których nie wycofano, według Z.1 wyczerpują wykonującego. Drugi błąd to przesadny teatr: zbyt długi wykrok, odchylona głowa, ramiona wyrzucone w górę zamiast poziomo. Gest ma być zdecydowany, ale zwarty, a pochylenie nie może zachwiać równowagi.

Trzecim potknięciem jest pomylenie stron. Wykrok wykonuje się lewą stopą, a znak Ciszy w wersji zakonnej – lewą ręką; jedna, stała wersja pozwala ruchowi stać się odruchem. Czwarty błąd dotyczy wyobraźni. Z.1 każe, by promienie z oczu, palców i kciuków zbiegały się na celu, i każde ich rozproszenie nazywa słabością; tymczasem początkujący skupiają się na samych mięśniach i zapominają o kierunku uwagi, przez co gest staje się gimnastyką. Albo odwrotnie: intensywnie wizualizują strumień światła, ale ciało pozostaje sztywne i nieobecne. Dopiero zgranie oddechu, ruchu i wyobrażenia daje to, co tradycja nazywa znakiem.

Miarą postępu jest pewność obu faz: rzut idzie jednym ruchem z wydechem, a znak Ciszy zamyka go bez reszty.

Osobną kwestią jest tempo. Rzut powinien być szybki i zdecydowany, cofnięcie stopy gwałtowne, a samo trwanie w znaku Ciszy spokojne. Jeśli obie fazy mają ten sam rytm, ciało nie odróżnia wydania od powrotu, a ćwiczenie traci swój główny sens.

Znaki w codziennym rytmie pracy

Najprostszym sposobem nauki jest kilka minut ćwiczenia przed innymi praktykami, na przykład przed Mniejszym Rytuałem Odpędzenia Pentagramu. Para gestów działa wtedy jak rozgrzewka: ustawia ciało, wyrównuje oddech i przypomina o zasadzie zamknięcia. Po kilku tygodniach można zacząć łączyć znak Wkraczającego z wibracją jednego imienia, a potem wprowadzać go w rytuałach, w których tradycja tego wymaga.

Po każdym ćwiczeniu zapisuje się w dzienniku datę, godzinę, liczbę powtórzeń, przebieg oddechu i to, czy cofnięcie stopy było płynne, a znak Ciszy wyraźny. Zapis szybko pokazuje, które elementy wymagają poprawy.

Z czasem obie postawy przestają być oddzielnym ćwiczeniem i stają się przerywnikami, które porządkują dłuższe rytuały. Wtedy właśnie widać, dlaczego zakon dał je kandydatowi na samym początku drogi: każda późniejsza operacja opiera się na tym samym oddechu wyjścia i powrotu.